Pisarski debiut Daniela Petryczkiewicza to jedna z najważniejszych książek jakie przeczytałem w tym roku.
Mała Historia Znikania jest książką drogi, ale nie tylko drogi w sensie fizycznym. To wielopoziomowa mieszanka reportażu i metafizycznych rozważań o świecie jako całości. Historia z pozoru prosta, marsz wzdłuż zanikającej mazowieckiej rzeczki o nazwie Mała, przemienia się w analizę większych procesów, przede wszystkim niszczenia przyrody przez człowieka.
Na pierwszym poziomie jest to książka o tym jak autor idzie w górę rzeki, po której w wielu miejscach pozostał tylko jej ślad. Poprzez zaborcze działania człowieka, bezsensowne osuszanie, zabudowywanie brzegów, zatruwanie wody ściekami i niszczenie bobrowych tam, rzeka Mała znika, i dosłownie, i z ludzkiej pamięci. Przez strony książki przewija się szczera wściekłość na stan świata który się do tego przyczynia. Ale nie jest to wściekłość bezsilna, dzięki pracy Daniela i innych osób, dewastację udaje się zatrzymać, przynajmniej w niektórych miejscach.
Na drugiem poziomie jest to zbiór rozważań o roli człowieka i jego istnieniu w przyrodzie. O tym jak życie człowieka z przyrodą przeistoczyło się w toksyczny antropocentryzm, "czynienie sobie Ziemi poddaną", traktowanie przyrody jako zasobu w tabelce w Excelu który należy wykorzystać, wyeksploatować, i na nim zarobić. Wiele razy przewija się temat utraty kontaktu człowieka z przyrodą, o tym jak odgradzamy się od niej murami, asfaltem, ekranami, przez co tracimy ważną część życia. O tym jak przez zanieczyszczenie światłem tracimy nocne niebo.
Treść tej książki przypomina trochę rzekę, jak bystry nurt skacze z tematu na temat, autor pisze o bagnach żeby przejść na uzależnienie od smartfonów, spotkanie z bobrami, problemy prawne i polityczne tworzenia nowych rezerwatów przyrody, anachronizm Wód Polskich, rośliny inwazyjne i czy faktycznie należy z nimi walczyć. Można by powiedzieć że jest to książka pełna dygresji, ale dla mnie dygresja od dygresji od dygresji przestaje nią być, a staje się po prostu kolejnym fragmentem rzeki tekstu.
Widać że Daniel ma solidne podstawy teoretyczne w tematach ochrony środowiska, rzuca jak z rękawa nazwiskami ważnych twórców proekologicznych, paru z nich zapisałem sobie do przeczytania w przyszłości, na przykład Arne Næssa, norweskiego filozofa przyrody. Byłem miło zaskoczony, że autor przywołuje też bliską mi tematykę degrowth, odejścia od wzrostu ekonomicznego dla samego wzrostu, i znalezienia zamiast niego zrównoważonych sposobów na życie bez wyczerpywania zasobów planety.
Podsumowując, Mała Historia Znikania to książka dla tych którym bliska jest przyroda, niosą w sobie oburzenie na aktualny stan rzeczy, i marzy im się lepsza przyszłość, pełna zdrowych rzek i bobrowych żeremi. Jest smutna, ale pobudza do działania. Polecam.
P.S. W książce pada wypowiedź jednej z osób mieszkających niedaleko Małej, opowiada ona jak wszyscy się w niej kąpali dopóki w latach 80 pobliski zakład nie zaczął spuszczać do niej ścieków. Dokładnie te same słowa usłyszałem kiedyś od mojej mamy o rzeczce pod Sieradzem nad którą spędzała każde wakacje. Takich Małych w naszym kraju są dziesiątki.
Do kupienia w sklepie Wydawnictwa Krytyka Polityczna.